Agile

Van A tot Zelfsturing

We proberen wel eens uit te leggen dat zelfsturing ontzettend veel omvat. Toen we het hier bij Centrum voor Zelfsturing over hadden kwam al snel de reactie: “Jeetje, dat lijkt wel een heel alfabet aan begrippen”, gevolgd door lichte opgetogenheid, een blij gezicht en een idee voor een nieuwe informatieve blog. Hier is tie dan:… Lees verder »Van A tot Zelfsturing


We proberen wel eens uit te leggen dat zelfsturing ontzettend veel omvat. Toen we het hier bij Centrum voor Zelfsturing over hadden kwam al snel de reactie: “Jeetje, dat lijkt wel een heel alfabet aan begrippen”, gevolgd door lichte opgetogenheid, een blij gezicht en een idee voor een nieuwe informatieve blog. Hier is tie dan: “De A is van …”

De A is van Autonomie

Autonoom zijn is een vorm van onafhankelijkheid, zelfstandig te werk gaan en eigen keuzes maken. Binnen zelfsturing kan dat gaan over jou als individu maar ook over een team of zelfs een organisatie. Binnen zelfsturing definieer je duidelijke domeinen die aangeven tot hoever zelfsturing van een team of individu reikt.

De B is van Besluitvorming

Ook binnen zelfsturing moeten besluiten genomen worden. Het grote verschil met een hiërarchie zit in wie de besluiten nemen en hoe ze genomen worden. Wanneer zelfsturing de norm is, is het van belang dat de personen, team of teams die betrokken zijn bij een besluit dit besluit nemen. Deze worden dus niet ‘van bovenaf’ opgelegd. Besluiten binnen zelfsturing kunnen het beste op basis van consent genomen worden. Met andere woorden: “Kan ik met het voorstel (waarover een besluit genomen moet worden) leven?”. Als er geen bezwaar is kan het besluit genomen worden. Is er wel bezwaar, dan gebruiken we dat bezwaar om het voorstel beter te maken en alsnog consent te vinden.

De C is van Creativiteit

Tja, dit is eigenlijk een inkoppertje: “wanneer je mensen niet meer verteld wat ze moeten doen maar vraagt hoe ze een probleem op kunnen lossen, ontstaat als vanzelf creativiteit.” Deze creativiteit beperkt zich niet alleen tot het eerste probleem maar helpt de hele organisatie vooruit te komen.

De D is van Domeinen

Een domein is een afgebakend deel waarover een team of individu besluiten mag nemen. Wanneer een team bijvoorbeeld de marketing voor een bedrijf doet is marketing hun domein. Binnen dat domein mogen zij bijvoorbeeld (als er budget is toegekend) zelf besluiten welke marketing software ze willen gebruiken. Bij beslissingen buiten dit domein, bijvoorbeeld over de boekhoudsoftware, wordt dit team niet betrokken.

De E is van Effectiviteit

Bij zelfsturing is effectiviteit heel belangrijk. Vaak willen we de focus leggen op efficiëntie. Het grote gevaar daarvan is dat dingen die op korte termijn heel goed lijken te werken, juist op lange termijn voor problemen kunnen zorgen. Het schrijven van documentatie zorgt er bijvoorbeeld voor dat we nu minder productie werk kunnen doen, niet efficiënt dus. Maar als dit ertoe leidt dat de klant het product niet goed snapt en vaker de helpdesk gaat bellen is dat op de langere termijn niet effectief. 

De F is van Flexibiliteit

Doordat bij zelfsturing de spreekwoordelijke lijntjes kort zijn, kunnen beslissingen heel snel gemaakt worden. Dit zorgt ervoor dat zelfsturende organisaties heel flexibel kunnen zijn en snel in kunnen spelen op veranderingen.

De G is van Gelijkwaardigheid

Gelijkwaardigheid is onlosmakelijk verbonden met zelfsturing. Je wilt voorkomen dat er een hiërarchie ontstaat en iemand weer ‘de baas’ wordt. Doordat iedereen gelijkwaardig is aan elkaar is er niemand die boven iemand anders staat. Op die manier kun je gezamenlijk, zelfsturend het doel bereiken.

De H is van Helderheid

Missie, visie en doelen dienen glashelder te zijn. Alleen op die manier weet iedereen hoe hij of zij zelf bij kan dragen aan de organisatie. Voordat je überhaupt gaat nadenken over zelfsturing, domeinen en teams moet je de missie, visie en doelen helder hebben.

De I is van Innovatiekracht

Wanneer je teams zelfstandig problemen op laat lossen haal je de beste kennis en kunde uit ieder teamlid. Ieders bijdrage wordt gevraagd en zeker ook benut. Dit levert de zelfsturende organisatie een enorm belangrijke kracht in de snel veranderende wereld: innovatiekracht.

De J is van Juiste dingen doen

Een zelfsturende organisatie moet heel duidelijk bezig zijn met de juiste dingen. Die dingen die de organisatie dichter bij het doel brengt. Al het andere wat gedaan wordt is een vorm van verlies. In tijd, in productiviteit en in geleverde waarde. Een zelfsturende organisatie moet de ‘juiste dingen doen’.

De K is van Kennis

Hiërarchische organisaties werken vaak op basis van aannames. We doen dit omdat we denken dat dit de beste manier is. Op zich niets mis mee maar als het niet de juiste manier is en je komt daar naar een jaar pas achter heb je best een uitdaging. Zelfsturende organisaties worden gedreven door kennis. Ze werken met kleine experimenten om te kijken of hun aanname klopt. Als dat zo is proberen ze de kennis te gebruiken om een nieuw experiment te starten dat net iets beter werkt. Blijkt het niet te werken, dan was het gelukkig maar een kort experiment.

De L is van Leren

“Ik heb niet gefaald. Ik heb zojuist 9.999 manieren gevonden die niet werken”, aldus de beroemde quote van Edison. Zelfsturende organisatie werken volgens dat principe. Dingen die fout gaan of niet werken zijn geen vorm van falen maar een onderdeel van het leerproces. Door te experimenteren ontdek je immers niet alleen wat goed werkt, ook de dingen die niet werken kun je uitsluiten. Zolang je dat doet heb je een super mooi leerproces te pakken.

De M is van Missie

Zonder missie, geen visie. Zonder visie, geen doel. Zonder doel, geen domein. Zonder domein, geen zelfsturing. Tja, echt zo simpel is het. Als je niet duidelijk kunt maken waar je naartoe wilt kan niemand je helpen daar te komen. Een heldere missie, visie en doelen zijn het fundament van zelfsturing.

De N is van Nuchter

Nuchter in dit verhaal verbied je gelukkig geen drankje op z’n tijd. Wel is van belang dat je bij zelfsturing met een nuchtere blik blijft kijken naar wat er gebeurt. Dingen doen omdat een framework ze voorschrijft of omdat het in een boekje beschreven wordt gaat je zeker niet helpen. Nuchter blijven kijken naar wat je doet en waarom je dat doet is ook bij zelfsturing enorm van belang.

De O is van Openheid

Een team dat zelfsturend werkt moet open zijn naar elkaar. Niet alleen over de dingen die je als teamlid kunt bijdragen maar ook over de dingen waar je moeite mee hebt of niet goed kunt. Openheid naar elkaar toe geeft het team de kracht goed in te schatten waar hun capaciteiten liggen en waar juist hulp ingeschakeld moet worden.

De P is van Positiviteit

Ook binnen zelfsturing komt het voor dat mensen het niet met elkaar eens zijn. Er zullen dingen verkeerd gaan en dan is er niemand waar je naar kunt wijzen (je bent immers zelf ook verantwoordelijk). Een positieve, oplossingsgerichte houding is dan van cruciaal belang.

De Q is van Quality

De Nederlandse taal kent niet zo veel woorden die met een Q beginnen. Het rijtje wordt nog korter wanneer het ook nog over zelfsturing moet gaan. Daarom een kleine uitwijking naar de Engelse taal. Ook niet zo heel erg omdat de ‘K’ al door kennis in is genomen kunnen we nu smokkelen en ‘Qualiteit’ alsnog toevoegen. Zelfsturende organisaties kenmerken zich door de hoge kwaliteit die ze leveren. Maar ook de hoge kwaliteit als het gaat om medewerkerstevredenheid en betrokkenheid.

De R is van Respect

Bij zelfsturing zijn de lijntjes kort en ontbreekt de ‘van hogerhand’. De gelijkwaardigheid en korte lijntjes maakt soms ook wat loslippiger. Het is daarom belangrijk aandacht te blijven houden voor elkaars kennis, kunde en inbreng en deze ook te blijven respecteren. 

De S is van Samenwerken

Ja, dit is natuurlijk waar zelfsturing helemaal over gaat: samenwerken. Niet alleen binnen de teams, maar ook met andere teams samen. Het hebben van een gemeenschappelijke missie, visie en doelen helpt het samenwerken doordat we allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben.

De T is van Transparantie

Alles binnen de organisatie kan gedeeld worden tenzij er een reden voor is om dat niet te doen. Bij veel organisaties die hierarchies werken is dit precies andersom: zij houden alles liever afgeschermd tot er echt niet meer onderuit gekomen kan worden, pas dan wordt er gedeeld. Vaak zorgt juist die afscherming voor argwaan. Daarom werken zelfsturende organisaties met het motto: “Alles binnen de organisatie wordt gedeeld, tenzij er een reden is om dat niet te doen”

De U is van Uitvinden

Zelfsturende organisaties zijn voortdurend bezig uit te vinden hoe ze dingen op moeten pakken. Er is geen ‘baas’ die zegt wat er gedaan moet worden, dus iedereen zoekt samen naar de oplossingen die nodig zijn. Wijzigingen in de omgeving, of in de organisatie zelf zorgen er ook voor dat processen en werkwijzen opnieuw uitgevonden moeten worden. Daar wordt niet op gewacht tot de directie daar een mooi draaiboek voor gemaakt heeft, dat wordt direct, door alle betrokkenen gedaan. Slagvaardigheid en daadkracht noemen we dat.

De V is van Verantwoordelijkheid

Veelal ontstaat het misverstand dat bij zelfsturing een soort anarchie ontstaat waarbij iedereen maar iets doet. Niets is minder waar! Betrokkenen van een zelfsturende organisatie hebben hele duidelijke verantwoordelijkheden. Veelal voelen ze zich ook extra verantwoordelijk omdat deze verantwoordelijkheden via besluitvorming bij hen terecht zijn gekomen. Ze hebben de verantwoordelijkheid dus niet opgedragen gekregen maar hebben er zelf voor gekozen deze te willen dragen.

De W is van Wendbaarheid

Inspelen op veranderingen. In de markt. In de organisatie. In de wereld. Alles verandert om ons heen. Een zelfsturende organisatie heeft een ontzettend hoge slagvaardigheid door de korte lijntjes, duidelijke beslisstructuur en verantwoordelijkheden. Zelfsturende organisaties zijn daardoor enorm wendbaar en kunnen zich als geen ander aanpassen aan de omgeving.

De X is van X-factor

Oke, de afgelopen jaren zijn Agile en Scrum en dergelijk enorm populair geworden. Als je met Scrum of Agile werkte had je toch wel een beetje de X-factor. Inmiddels weten we natuurlijk wel beter. Het gaat niet alleen om Agile en Scrum, maar de echte sterren werken met welke vorm van zelfsturing dan ook.

De Y is van Yippie!!

Yippie! Feest! Blijdschap! Wanneer een zelfsturend team of een zelfsturende organisatie een mooi resultaat behaald heeft, is dat de verdienste van iedereen. Dit soort gebeurtenissen worden dan vaak ook met veel blijdschap ontvangen door iedereen in de organisatie.

De Z is van Zelfsturing

De Z brengt ons bij zelfsturing. Zelfsturing is het zich verantwoordelijk voelen voor het eigen leerproces en resultaat door doelen te stellen en ook bij tegenslagen doorzetten. Het nemen van verantwoordelijkheid voor eigen ontwikkeling en resultaat. Zelfsturing is de manier voor organisaties om klaar te zijn voor de toekomst!

Tot slot

Na het schrijven van dit artikel ontdekte we eigenlijk dat er nog veel meer te ontdekken is over zelfsturing. Dit doen wij nog iedere dag. Ook helpen wij onze klanten te ontdekken wat zelfsturing inhoud door trainingen en workshops te geven. Als je daar benieuwd naar bent, neem dan eens een kijkje op onze website of neem vrijblijvend contact met ons op.

Oja, mocht je voor een jubileum van een collega, of een bruiloft gevraagd worden een ABC’tje te maken en totaal geen inspiratie hebben. Deze mag je zo van ons gebruiken. Tegen een redelijke vergoeding willen wij hem zelfs op de dag persoonlijk  komen voordragen!

silver corded microphone in shallow focus photography

Lees ook:

Blijf op de hoogte

Wij delen graag kennis over zelfsturing en wat dat voor jou kan betekenen. Mis geen artikel en schrijf je in voor onze maandelijkse nieuwsbrief.